Semana Santa op Ibiza, een Paasbelevenis om nooit te vergeten

Semana Santa is de Heilige week vóór Pasen, van Palmzondag tot eerste Paasdag – ook wel de ‘Goede week’ genoemd. Een katholiek evenement die vooral in Spanje (én in Zuid Amerika) uitbundige wordt gevierd.

Door: Mireille Velthuis

Tijdens Semana Santa op Ibiza staat het eiland een week lang in het teken van religie, tradities, cultuur, muziek en theater. De festiviteiten gaan gepaard met religieuze rituelen in parochiën en processies waarbij heilige beelden uit de kerken op versierde baren worden gedragen. Verschillende Broederschappen herdenken het sterven van Jezus Christus en verrichten boetedoening voor zijn lijdensweg en die van Maria. Festiviteit is eigelijk niet het juiste woord, want de grote processies hebben veel weg van een rouwstoet maar zijn daardoor overweldigend in hun uitstraling. De slotdag, Paaszondag, is feestelijker van aard – dan wordt de wederopstanding van Christus ingetogen gevierd.

Op het Balearisch eiland Ibiza worden er gedurende de hele week verschillende processies en evenementen gehouden

Ik heb het geluk gehad dit evenement te mogen zien op Ibiza, echter in steden als Sevilla, Malaga en Cuenca wordt Semana Santa nog grootser uitgedragen. Maar óók op Ibiza is het een indrukwekkende happening! Dit zijn de belangrijkste dagen in deze heilige week:

- Domingo de Ramos (Palmzondag)

- Jueves Santo (Heilige donderdag)

- Viernes Santo (Goede vrijdag)

- El Resucitado (Eerste Paasdag)

Op Goede Vrijdag zijn er twee belangrijke evenementen: Overdag de kruistocht en kruisiging van Jezus in Santa Eulària des Riu en in de avond twee van de meer belangrijke grote avondoptochten - één in Ibiza stad en één in Santa Eulària des Riu.

In Ibiza stad wordt de vrijdagavond optocht gehouden vanaf de Kathedraal Santa Maria d'Eivissa (vertrek om 20.30 uur) op El barrio de D’alt Vila en stapsgewijs vervolgt de processie haar gang door de oude stad omlaag om te eindigen bij de kerk in La Marina. De eeuwenoude straten, muren en huizen geven de optocht extra cache. In Santa Eulària vervolgt de optocht zich door een deel van de modernere stad, vanaf Puig de Missa kerk op de heuvel (vertrek om 20.00 uur), door de stad om weer bij de kerk te eindigen.

Palm Zondag is voor het dorp 'Jesús' een speciale feestdag. Families zitten geanimeerd bij elkaar om de palmbladeren te vlechten.

De week begint op Palm Zondag Dia de los Ramos ( fotos uit de Ibiza krant). Dit wordt het grootst beleefd in het dorp Jesús, er wordt gevierd dat Jezus Jeruzalem binnenkomt op zijn ezel. De menigte moedigt hem aan en spreiden kleding en palmbladeren over zijn route voor een waardig en mooi welkom. Echter Jeruzalem is ook de plek waar hij later wordt verraden en overgedragen aan de Romeinen die hem martellen en uiteindelijk tot zijn dood zal lijden. Palm Zondag is voor het dorp Jesús een speciale feestdag. Het drop ruikt naar vers gesneden palmbladeren, mannen vrouwen en kinderen zitten geanimeerd bij elkaar om de palmbladeren te vlechten. De gevlochten palmbladeren worden ware kunstwerken, een handwerk die ettelijke uren duurt. Het kerkaltaar is op zaterdag al volledig versierd met palmbladenversieringen, die tijdens de zondagsdienst gezegend worden en vervolgens uitgedeeld aan de parochianen die ze weer gebruiken voor de intocht van Jezus.

Op Witte Donderdag worden de beelden naar de kathedraal 'Santa Maria d'Eivissa' gedragen waar ze de nacht van donderdag op vrijdag "slapen".

In Ibiza stad waar wel vier of vijf kerken zijn worden de beelden vanuit deze kerken op Donderdag naar boven naar de kathedraal 'Santa Maria d'Eivissa' gedragen waar ze de nacht van Donderdag op Vrijdag "slapen". Op de Vrijdagavond gaan alle beelden weer naar beneden in de avondprocessie naar de Paseo Vara de Rey (stadscentrum). Óók de beelden van de kathedraal zelf doen mee aan deze Goede vrijdagavond processie. De beelden uit de andere stadskerken vertrekken hierna vanaf de Paseo Vara de Rey weer richting hun eigen kerken in de stad. De beelden van de kathedraal zelf gaan eerst naar de kerk bij de haven en vandaar uit weer naar boven naar de kathedraal.

In Santa Eulària des Riu: de beelden uit de kleine kerk in de stad – ‘Capella de la Mare de Déu de Lourdes’ worden dan naar de grote ‘Puig de Missa’ kerk op de heuvel gedragen om daar te “slapen”. De optocht begint in de Calle San Jaime van de stad. Ook hier worden op de Goede Vrijdag in deze processie de beelden weer omlaag gedragen vanuit de kerk op de heuvel en gaan weer terug naar hun eigen kerk en die uit de Puig de Missa zelf weer terug.

In Coena Domini – het laatste avondmaal. Op Witte Donderdag wordt er in verschillende stads- dorpsgemeenten een zgn “In Coena Domini” dienst gehouden ter nagedachtenis aan het laatste avondmaal van Jezus en zijn apostelen. In Coena Domini is de Latijnse Bijbeltekst wat beteken “met de Heer aan tafel”. In kleine dorpskerken op het eiland is deze mis speciaal en traditioneel. In Ibiza stad en Santa Eulària wordt het grootser uitgevoerd.

 

Op Goede Vrijdag ochtend acteren de dorpsbewoners zelf de 2000 jaar oude tragedie in devotie en een ware uitdrukking van hun piëteit.

Een aangrijpende processie is die van de kruisweg en kruisiging van Jezus in Santa Eulària des Riu op Goede Vrijdag ochtend. Het is een nabootsing van de lijdensweg van Christus. Honderden mensen volgen Jezus op zijn tocht naar de kerk en zijn sterven. Rond 10 uur begint de tocht aan de onderzijde van de 'Puig de Missa' (berg met een kerk uit de XII eeuw in een citadel). Daarvandaan draagt Jezus zijn zware kruis inclusief zijn doornkroon en sadistische Romeinse legionairs met zwepen de berg op naar de kerk. De dorpsbewoners zelf acteren deze 2000 jaar oude tragedie in devotie en een ware uitdrukking van hun piëteit. Een priester leest uit de bijbel bij ieder onderdeel van de kruisiging(weg) - veertien zogenaamde kruiswegstaties en de Romeinse soldaten hanteren de zweep. Het ‘spel’ gaat door totdat Jezus erbij neervalt, uitgejouwd wordt als Koning van de Joden en uiteindelijk wordt hij gekruisigd en sterft. Boven op de Puig de Missa wordt Jezus letterlijk aan het kruis gehangen en later weggedragen door Romeinse soldaten.

De Goede Vrijdag avondprocessie is een boetedoeningoptocht vol rituelen, muziek, zang, baren en gewaden. Alles symboliseert rouw en verdriet.

De Goede Vrijdag avondprocessie is in essentie een boetedoeningoptocht; waarbij boetelingen en gelovigen opgemaakte baren met meerdere standbeelden van de kruistocht van Jezus en het Maria uit de kerk begeleiden en door de stad dragen.

Verschillende Broederschappen (Cofradia) dragen en begeleiden de baren, iedere broederschap heeft zijn eigen ‘uniform’ in eigen kleuren. De broederschappen hun rite kleding hebben een enigszins naargeestige uitstraling; ze zijn verkleed in gewaden, maskers en een puntmuts (Capirote) om hun anonimiteit te waarborgen. Dit ‘uniform’ beeld uit dat ze mensen uit Nazareth zijn (Nazareños) en symboliseert rouw en verdriet. De kleding van de Nazareños brengt ons associaties met die van de Klux Klux Klan, maar daar hebben zij helemaal niets mee te maken. De Spanjaarden zelf die komen kijken en mee lopen zijn netjes gekleed, een vorm van repect. 

De baren (Pasos) zijn rijkelijk versierd met bloemen, kaarsen en kleden waarop de kerkelijke beelden met Jezus en de heilige Maria precaire op balanceren. Het geheel deint heen en weer op de schouders van de boetelingen die plechtig en langzaam marcheren op stemmige muziek. Sommigen zullen letterlijk boete doen door de tocht op blote voeten uit te lopen. De mensen die deze zware en versierde baren dragen heten ‘Costaleros’ en de regelaars / begeleiders van de stoet ‘Hermandades’ er lopen ook boetelingen mee die een groot kruis mee zeulen dit zijn de ‘Penitentes’.

Vrouwen lopen eveneens mee in de optochten, allen in het zwart gekleed; op hun hoofden de 'Peineta' (grote Spaanse haarkam) en 'Mantilla' (de hoofdsluier). Ze dragen kaarsen en een rozenkrans door de vingers gevlochten om de kanten gehandschoende hand. De reden dat de dames mee lopen is; dat de dames een gelofte hebben afgelegd, wanneer die uitkomt lopen ze als dank met de prosessie mee

Met de optochten lopen mannen als Romeinse soldaten aangekleed: de Joden waren een onderdeel van het Romeinse rijk en alhoewel zij (Joden) zelf hun eigen wetten hadden, waren die wetten toch ondergeschikt aan de wetten van het Romeinse rijk. De Romeinse soldaten die ondedeel zijn in bet Bijbelverhaal en de kruistocht zou je nu een beetje kunnen beschouwen als "politie agenten" die met een optocht meelopen.

Muziek tijdens de optocht is melancholisch van aard, gespeeld door live bands / fanfares die meelopen met de processies. Ik heb begrepen dat de muziek special voor deze Semana Santa optochten gecomponeerd is.

Je weet niet wat je mee maakt wanneer de Heilige Maria (la Virgin) met de Ave Maria toegezongen wordt vanaf een balkon, dit toezingen van Maria heet ‘Saeta’. De hele stoet blijft stilstaan om te luisteren. Een kippenvel moment en menig Spanjaard laat de tranen rijkelijk vloeien van emotie.

 

De wederopstanding van Christus 'Procesión del Santo Encuentro' wordt gevierd bij zonsopgang op Paaszondag.

De wederopstanding van Christus wordt gevierd bij zonsopgang op Paaszondag. Waarbij mannen de straat opgaan met het beeld van de verrezen Christus, en in een andere straat vrouwen met het beeld van de Maagd Maria lopen, de Maagd draagt meestal een gekleurd gewaad binnen en zwart op de buitenzijde. Bij samenkomst op het plein waar de twee straten bij elkaar komen zijn er specifieke begroetingsrituelen. Daarna wordt de zwarte rouw mantel afgedaan en gaat zij terug naar de kerk. De ochtend wordt geëindigd met een mis, en zo wordt de Semana Santa week afgesloten.

In tegenstelling met ons land is de Paasmaaltijd op Ibiza geen mega-festijn.

Tegenwoordig wordt er in veel landen zoals Nederland een hele happening van het eten tijdens Pasen gemaakt. Van oorsprong ligt dat veel soberder. Op Ibiza is het enige speciale paas eten op Goede Vrijdag. Dit heet ‘Cuinant’ en bestaat alleen uit groenten (met kruiden bereid). Er wordt door Katholieken sowieso geen vlees gegeten op de Vrijdag. De Cuinant wordt gegeten na de 40 dagen van vasten tussen het einde van de carnaval en Goede Vrijdag

 

 

Tot Slot: wie de kans krijgt om Semana Santa mee te maken moet dit zeker aangrijpen, Pasen is ruim vooruit te plannen. Voor mij is dit een van de meest indrukwekkende festivals die ik tijdens mijn reizen heb meegemaakt.

Verkeersbureau Ibiza - Engelstalige website

Spaans Verkeersbureau

Profiel Mireille Velthuis 

 

 

Bewaren

Semana Santa op Ibiza, een Paasbelevenis om nooit te vergeten

Door: Mireille Velthuis

Tijdens Semana Santa op Ibiza staat het eiland een week lang in het teken van religie, tradities, cultuur, muziek en theater. De festiviteiten gaan gepaard met religieuze rituelen in parochiën en processies waarbij heilige beelden uit de kerken op versierde baren worden gedragen. Verschillende Broederschappen herdenken het sterven van Jezus Christus en verrichten boetedoening voor zijn lijdensweg en die van Maria. Festiviteit is eigelijk niet het juiste woord, want de grote processies hebben veel weg van een rouwstoet maar zijn daardoor overweldigend in hun uitstraling. De slotdag, Paaszondag, is feestelijker van aard – dan wordt de wederopstanding van Christus ingetogen ...

Lees verder
Dag-en nachtleven Ibiza

Door: Ecktiv Redactie

Dansen tot de dageraad op een heerlijk zonnig en zorgeloos eiland

Lees verder
Sfeer Ibiza

Door: Ecktiv Redactie

De aantrekkingskracht is bijna magisch

Lees verder
Stranden Formentera

Door: Ecktiv Redactie

Op Formentera kom je echt tot rust

Lees verder

- Advertentie -