Portugal van Noord naar Zuid (1)

Afgelopen jaar deed Marjolijn Klik Portugal van Noord naar Zuid. Met haar brede interesse weet ze de juiste plekken te vinden en doet daar graag verslag van. Hierbij deel 1, dat begint met een beschrijving van de stad Guimarães, in de middeleeuwen de bakermat van de staat Portugal. Ze bezoekt de portkelders in Porto, bestijgt de spirituele trap in Braga en eindigt dit eerste deel met een bezoek aan de universiteit van Coimbra.

Door: Marjolijn Klik

Portucale, de bakermat van Portugal.

“Aqui nasceu Portugal”, “hier werd Portugal geboren”, staat in trotse letters te lezen op de stadsmuur van Guimarães. In dit middeleeuwse stadje ontstond Portugal als land en natie, toen Afonso Henriques, kleinzoon van Afonso VI van Castilië en Léon, en erfgenaam van de provincie Portucale, zich begin 12e eeuw uitriep tot koning van Portugal. Van hieruit ook heroverde hij het land op de Moren. Het is dan ook passend dat we hier onze reis door Portugal echt beginnen, nadat we gisteravond per vliegtuig zijn geland in Porto, 50 kilometer ten zuiden van Guimarães. En, het is een heel leuk stadje om te wennen aan Portugal en het levenstempo van dit land. In 2012 was Guimarães Culturele Hoofdstad van Europa, het staat op de Werelderfgoedlijst, net als veel andere plaatsen die we nog zullen bezoeken. We beginnen in het hooggelegen park iets ten noorden van het centrum. Hier vind je de ruïnes van het oude castelo, en een sobere romaanse kapel waar Afonso Henriques zou zijn gedoopt, en een standbeeld van onze held. Ook kun je hier een bezoek brengen aan het paleis van de hertogen van Braganḉa. Vervolgens dalen we af naar het hart van het oude centrum. Ik wip nog even binnen in het stadhuis, gevestigd in een oud klooster (Santa Clara), voor een bezoekje aan de kloosterhof. En dan, op het Largo da Oliveira, is het tijd voor een lunch met een koel glas vinho verde. Deze wijn heeft een wat lager alcoholpercentage, we zullen onderweg regelmatig de wijnranken tegenkomen, omhoog geleid langs bomen en pergola’s. Het Largo da Oliveira staat via een doorgang met arcaden in verbinding met een ander gezellig plein, het Praḉa São Tiago. Het museum aan het Largo da Oliveira, ook in een oud klooster, zal moeten wachten tot een volgende reis.

 

Braga, een spirituele trap, studenten, en thee met gebak.

Portugal is een katholiek land. Op onze wandeling door Guimarães passeerden we al een aantal kruiswegstaties, en nu gaan we op weg naar bisschopsstad Braga, het “Portugese Rome”. Net als Rome lag Braga in de romeinse tijd al op een kruispunt van heirwegen, en is het nu het religieuze centrum van Portugal. Iets buiten Braga ligt het bedevaartsoord Bom Jesus do Monte. Driehonderd meter trappen voeren naar boven, naar een barokkerk op de heuvel. Gelovige Portugezen gaan met Pinksteren op de knieën naar boven, wij maken het ons veel gemakkelijker door, gewoon te voet, de trappen af te dalen. Bekend is vooral de grote dubbele trap boven, die de vijf zintuigen en de drie deugden hoop, geloof en liefde, verbeeldt. Na deze spirituele wandeling is Braga zelf aan de beurt. We bekijken de kathedraal met de graven van de ouders van Afonso Henriques, het gemummificeerde lichaam van een middeleeuwse aartsbisschop, en het beeld van de zogende Maria, Nossa Senhora da Leite. We passeren het bisschoppelijk paleis met zijn donkere dreigende faḉade voor een bezoek aan de kleurige tuin achter het paleis, de Jardim de Santa Barbara. Maar Braga is niet alleen een religieus centrum, het is ook een levendige universiteitsstad, waar de Portugezen genieten van het leven. En dat betekent in Portugal vaak: thee (Portugezen zijn theedrinkers) of koffie met gebak. In het autovrije centrum van Braga vind je dan ook veel pastelaria’s en terrassen. Ik strijk neer op een terras van een pastelaria voor een welverdiende pot thee en een pastel de nata, een roomgebakje. Binnen in de pastelaria zie je onder de glazen vloer nog oude muren. Het studiejaar, met ontgroening, is begonnen, overal zie je studenten in hun zwarte cape, met gekleurde linten die de studierichting aangeven. Ook in andere steden zullen we ze nog veel zien.

 

Een eerste indruk van Porto.

Na Guimarães en Braga wordt het nu toch echt tijd om Porto te gaan verkennen. Met meer dan een miljoen inwoners is dit de tweede stad van Portugal, de hoofdstad van het noorden, een handelsstad waar van oudsher hard gewerkt wordt. Aan twee kanten klimt de stad omhoog uit de Douro, aan de rechteroever Porto, aan de linkeroever Vila Nova de Gaia, daar vind je alle portkelders waar de stad vermaard om is. De oevers zijn met elkaar verbonden door zes bruggen, de oudste en meest beeld bepalend is de Ponte de Dom Luís I, ontworpen door een leerling van Gustave Eiffel, die zelf de Ponte de Dona Maria Pia bouwde. ’s Middags maken we een boottochtje onder alle bruggen door, een goede manier om de stad vanaf het water te bewonderen. Wij zijn met het vliegtuig naar Porto gekomen, hadden we de trein genomen, dan waren we aangekomen op het Estaḉião de São Bento, de hal van dit station is bedekt met azulejo’s, tegeltableaus vol historische gebeurtenissen en landelijke taferelen.
Loop je een stukje naar beneden, dan kom je bij de Sé, de kathedraal, een robuust bouwwerk, aanvankelijk romaans. Hier heb je een mooi uitzicht op de rivier en de portkelders, en ook op de balkonnetjes en het wasgoed van de omringende huizen. Vanaf het station een stukje naar boven bereik je de Praḉa da Liberdade, het 19e eeuwse Porto. Hier vind je het stadhuis en de grote banken. Op een hoekje van het plein worden met een standbeeld de krantenverkopers geëerd die hier vroeger hun kranten uitventten. Voor de lunch zoeken we een terrasje op aan de Cais da Ribeira, de kades van de wijk Ribeira, een volkswijk met een doolhof van steile straatjes en trappen. Een bezoek aan het Beursgebouw, het Palácio da Bolsa, valt wat tegen: veel wachten tot de bezoekers in de volgende ruimte plaats maken. Een toeristische trekpleister, maar wel heel leuk is de smalle Art Nouveau boekhandel Livraria Lello e Irmão, kortweg Lello, moeilijk te beschrijven, gewoon gaan ervaren!, drink boven rustig een kopje koffie of thee. En voor de rest, nog ongezien: nog maar eens een stedentripje boeken.

 

Port, en het marketing-talent van Ramos Pinto.

Bij een bezoek aan Porto hoort natuurlijk een bezoek aan één van de vele portkelders. Al vanaf de 14e eeuw exporteerden de Portugezen wijn naar Engeland. Deze export kreeg een extra impuls toen de Engelsen door Engels-Franse oorlogen geen toegang meer hadden tot Franse wijnen. Om de wijn goed te houden tijdens de lange zeereis werd brandewijn toegevoegd. Eind 18e eeuw ging men de gisting stopzetten met wijnalcohol, met als resultaat krachtige en zoete wijnen. Alle porthuizen vind je aan de linkeroever van de Douro, in Vila Nova de Gaia. Vroeger werd hier namelijk, anders dan aan de overkant, geen belasting geheven op de opgeslagen wijn! Wij bezoeken de kelders van Ramos Pinto. Adriano Ramos Pinto, toen pas 21 jaar oud, startte in 1880 zijn porthuis, en besloot zich vooral op de Braziliaanse markt te richten. Om zijn port onder de aandacht te brengen liet hij artistieke posters ontwerpen. Al snel had hij niet alleen in Brazilië maar ook in Europa een fors marktaandeel. Het oude directiekantoor is nu ingericht als museum. Vandaar gaat de rondleiding verder door de portkelders, op naar waar iedereen natuurlijk vooral voor komt: de proeverij. We proeven een rode en een witte port, de laatste heeft mijn voorkeur. 

 

Aveiro, zandstranden, een zalige prinses en een ontmoeting op het kerkhof.

Vanuit Porto reizen we verder zuidwaarts, onderweg veel ooievaarsnesten. In de middeleeuwen vertrokken vanuit de haven van Aveiro de kabeljauwvissers en ontdekkingsreizigers, maar zo’n vierhonderd jaar geleden veranderde een zandstorm hier de kaart. Er ontstond een landtong die Aveiro afsloot van de zee, het ligt nu een stukje landinwaarts. Later ontstond een strandmeer-landschap met getijdenwerking, de Ria de Aveira. Zoutwinning en het opvissen van zeewier voor bemesting werden de middelen van bestaan, en nu worden hier ook eucalyptusbomen verwerkt tot cellulose en papier. We gaan eerst naar de kust, naar Costa Nova, voor koffie en een wandeling door de duinen naar het zandstrand. De huizen zijn er vrolijk gestreept beschilderd, als kingsize strandhuisjes. Iets noordelijker vinden vogelaars het Reserva Natural das Dunas de São Jacinto. Beroemdste inwoonster van Aveiro was Santa Joana. Deze koningsdochter werd, tegen de zin van haar ouders, non in het klooster Convento de Jesus, en werd later zalig verklaard. Het klooster is nu een prachtig museum, zowel het gebouw als de collectie vind ik erg mooi, topstuk is de marmeren graftombe van Joana. In Aveiro neem ik een kijkje op het kerkhof. In weinig landen zijn de doden nog zo levend als in Portugal. De dierbaren worden bijgezet in grafhuisjes en regelmatig bezocht. Ik raak in gesprek met een Portugese, die het graf van haar man bezoekt, en met een combinatie van Portugees-Frans-Nederlands-lichaamstaal blijken we elkaar goed te begrijpen. Ze neemt afscheid met een paar ferme zoenen. In het algemeen vind ik de Portugezen erg vriendelijk en relaxed. Niet alleen de Portugese wijn smaakt goed, ook het lokale bier is prima. Met een glas Super Bock voor mijn neus kijk ik vanaf het terras uit op de molicieros in het hoofdkanaal van Aveiro. Met deze platboomde zeilboten wordt op zeewier gevist, en nu zijn ze ook in gebruik voor rondvaarten. De gekromde voorstevens zijn fleurig beschilderd met naïeve voorstellingen, soms een beetje pikant.

 

Coimbra, een universiteitsbibliotheek vol vleermuizen.

Ruim 20 jaar geleden was ik al eens enkele dagen in Coimbra, één van de oudste universiteitssteden van Europa. Nu zijn we er jammer genoeg alleen op doorreis. Daardoor zien we de stad vooral vanuit de bus, en concentreren het bezoek op de universiteitsgebouwen. Coimbra was lange tijd de hoofdstad van Portugal. De universiteit, gebouwd op de top van een heuvel aan de rivier de Mondego, domineert de stad. Koning Dom João III stelde in de 16e eeuw zijn paleis ter beschikking om de universiteit te huisvesten. Zijn standbeeld staat dan ook op het grote, zonovergoten, warme!, plein, waaromheen je de Sala de los Capelos vindt, de zaal waar veel bekende Portugezen hun doctorshoed ontvingen, en verder de kapel, en het pronkstuk van de universiteit, de barokke Biblioteca Joanina. Met geld verdiend in de kolonie Brazilië, richtte de Portugese Zonnekoning Dom João V hiermee een altaar op voor zichzelf. Het schijnt dat de boeken goed geconserveerd blijven doordat ’s nachts de inwonende vleermuizen de insecten eten. Nieuw voor mij is de hoger gelegen Penedo da Saudade, de tuin waar Dom Pedro treurde om zijn vermoorde minnares Inês de Castro. Maar over deze tragische liefdesgeschiedenis later meer, in deel 2, wanneer we Alcobaḉa bezoeken. Alumni van de universiteit plaatsen hier gedenkstenen met gedichten ter herinnering aan hun studietijd. Ook ontstond hier de fado van Coimbra. Er is geen tijd meer voor de doolhof van steile straatjes in de hoge stad, te bereiken via de oude toegangspoort, de Arco de Almedina (jawel, Moorse invloeden). Wel is er nog tijd om naar de Santa Cruz kerk te lopen. Hier is Dom Afonso Henriques begraven, de eerste koning van Portugal, we kwamen hem al tegen in Guimarães. Op een terras op het Praḉa 8 de Maio, naast de Santa Cruz-kerk, kan ik nog rustig iets van de sfeer van de stad proeven.

 

MEER IN DEEL 2 VAN 'PORTUGAL VAN NOORD NAAR ZUID' >

 

 

Ga naar profiel Marjolijn >

Meer info over Portugal: www.visitportugal.com/nl

Bewaren

Bewaren

Portugal van Noord naar Zuid (1)

Door: Marjolijn Klik

Portucale, de bakermat van Portugal. “Aqui nasceu Portugal”, “hier werd Portugal geboren”, staat in trotse letters te lezen op de stadsmuur van Guimarães. In dit middeleeuwse stadje ontstond Portugal als land en natie, toen Afonso Henriques, kleinzoon van Afonso VI van Castilië en Léon, en erfgenaam van de provincie Portucale, zich begin 12e eeuw uitriep tot koning van Portugal. Van hieruit ook heroverde hij het land op de Moren. Het is dan ook passend dat we hier onze reis door Portugal echt beginnen, nadat we gisteravond per vliegtuig zijn geland in Porto, 50 kilometer ten zuiden van Guimarães. En, het is een heel leuk stadje om ...

Lees verder
Portugal van Noord naar Zuid (2)

Door: Marjolijn Klik

In deel 2 van haar verslag over Portugal neemt Marjolijn Klik ons mee naar heilige en ...

Lees verder
Van de zonnige zuidelijke Algarve tot het groene, bergachtige en rustige noorden

Door: Ecktiv Redactie

Bem vindo! Natuurlijk ga je naar Portugal voor het heerlijk zuidelijke klimaat. Portugal biedt ...

Lees verder
Lissabon: de bruisende hoofdstad aan de Taag

Door: Ecktiv Redactie

Portugals hoofdstad Lissabon ligt daar waar de Taag uitmondt in de Atlantische Oceaan. De stad ...

Lees verder
Madeira en de Azoren: stipjes in de Atlantische Oceaan

Door: Ecktiv Redactie

Portugal bezit een aantal zeer aantrekkelijke eilanden: Madeira en de Azoren. Daar begon in de ...

Lees verder

- Advertentie -